محمّد نام داشت حكومت استرآباد داد . نواب محمّد حسن خان براى حفظ جان خود در ميان تركمنهائى كه در حوالى استرآباد گلّه‌هاى خود را مىچرانيدند رفت و به امداد اين طايفه و بعضى ديگر از هواخواهان خود ، در ايّام حيات نادر شاه بعضى اوقات حمله به بلاد متصرّفى نادر شاه مىنمود ، ابتدا چند فقره فتح كرده ولى عاقبت مغلوب گرديده ميان طوايف تركمان رفت و در آنجا مىزيست . خلاصه نواب محمّد حسن خان تقريبا مدّت بيست سال در ميان تراكمه بسر بردند تا نادر شاه درگذشت . چون از فوت نادر شاه خبردار شدند از ميان تراكمه معاودت فرموده و چند ماهى نگذشت كه قشون معتبرى زير رايت خود جمع كردند و لشكر عظيم احمد شاه افغان را كه به مازندران آمده بودند شكست دادند . مقارن سال هزار و هفتاد كه كريمخان شيراز را مالك شده بود نواب محمّد حسن خان در آذربايجان مشغول جنگ با آزاد خان افغان بودند بدينواسطه كريمخان وقت و موقع به دست آورده تمام فارس را مسخّر كرد و اصفهان را نيز بگرفت و قسمت عمده از ايالت عراق را نيز متصرّف شد ، ولى بعدها مجبور گشت كه بيشتر از اين متصرّفات را واگذارد ، زيرا كه نواب محمّد حسن خان پس از آنكه آزاد خان را شكست دادند و مازندران را ضميمهء بلاد متصرّفى خود نمودند لشكرى عظيم به طرف اصفهان كشيده و فى الحقيقه بعد از فوت نادر شاه چنين لشكركشى در ايران نشده بود . كريمخان نهايت كوشش را به عمل آورد كه جلو استيلاى نواب محمّد حسن خان را بگيرد امّا تمام كوشش او بىفايده شد و معاودت به شيراز نمود ، و نواب محمّد حسن خان مصمّم شدند كه بر اثر او رانده شيراز را محاصره نمايند . نواب محمّد حسن خان بعد از آنكه در اصفهان تهيّه و تدارك خود را ديدند هشتهزار نفر از لشكريان خود را در اصفهان گذاشته با سى هزار نفر به طرف شيراز رانده اين شهر را محاصره كردند ، و اين در سال هزار و صد و هفتاد و يك بود . اسباب دفاع اين شهر انحصار داشت به يك باروى خاكى و چند برج مدوّر ، كه جلو آن برجها خندق عميق بىآبى بود ، امّا در ايران در اين زمان علم حمله و يورش به همان درجه ناقص مىباشد كه علم مدافعه . بنابراين مختصرترين استحكامات به نظر محاصرين كه عمده لشكر سواره بودند خيلى مستحكم مىآمد ، و توپچيها كه